Vượt ra ngoài Thuế quan và Hiệp ước: Quan hệ Đối tác Mỹ–Việt trở nên “cá nhân” hơn

Vượt ra ngoài Thuế quan và Hiệp ước: Quan hệ Đối tác Mỹ–Việt trở nên “cá nhân” hơn

Quan hệ đối tác giữa Hoa Kỳ và Việt Nam là minh chứng cho cách thương mại, ngoại giao và quá trình hàn gắn lịch sử có thể hội tụ để tạo nên một mối quan hệ chiến lược bền vững. Từ sự tiếp cận kinh tế thận trọng ban đầu, hai nước đã phát triển thành một liên kết sâu sắc, không chỉ dựa trên chính sách mà còn trên trải nghiệm con người, nhu cầu lẫn nhau và tầm nhìn dài hạn.

Thương mại với Hoa Kỳ đã đóng vai trò then chốt trong quá trình hiện đại hóa kinh tế của Việt Nam, trở thành một nấc thang quan trọng trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đối với Hoa Kỳ, Việt Nam là một đối tác thực tiễn và đáng tin cậy tại châu Á. Mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau này đã bị thử thách vào tháng 7 năm 2025, khi Việt Nam đối mặt với đề xuất áp thuế 46% lên hàng xuất khẩu. Thay vì leo thang căng thẳng, hai bên đã lựa chọn đối thoại thận trọng, đi đến thỏa thuận áp thuế 20%, kèm mức thuế 40% đối với các sản phẩm bị nghi ngờ trung chuyển, đặc biệt là từ Trung Quốc. Kết quả này thể hiện sự điều chỉnh mục tiêu hơn là đối đầu.

Cách tiếp cận của Việt Nam thể hiện rõ “ngoại giao cây tre” – mềm dẻo nhưng kiên cường. Bằng việc cân bằng giữa chủ quyền quốc gia và hội nhập, Hà Nội đã duy trì được động lực công nghiệp trong khi tránh được những gián đoạn thương mại nghiêm trọng. Với kim ngạch xuất khẩu sang Hoa Kỳ gần 124 tỷ USD vào năm 2023, mức độ rủi ro là rất lớn. Người tiêu dùng Mỹ hưởng lợi từ chi phí sản xuất thấp của Việt Nam, trong khi nhu cầu từ Hoa Kỳ thúc đẩy các nhà máy Việt Nam phát triển. Đây là mối quan hệ cùng tăng trưởng, không phải sự lệ thuộc.

Việc siết chặt thực thi quy định về trung chuyển, dù ban đầu gây áp lực, đã thúc đẩy Việt Nam đẩy nhanh việc xây dựng chuỗi cung ứng nội địa và giảm phụ thuộc vào linh kiện Trung Quốc. Lãnh đạo Việt Nam coi thỏa thuận này vừa là yêu cầu bắt buộc vừa là cơ hội để “leo lên nấc thang giá trị cao hơn” – yếu tố then chốt trong mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045. Các khoản đầu tư từ những tập đoàn Mỹ như Nvidia và Qualcomm cho thấy chiều sâu hợp tác, tập trung vào năng lực công nghệ thay vì viện trợ đơn thuần.

Ngoài kinh tế, quan hệ song phương còn mang chiều sâu cảm xúc và lịch sử. Việc tạm dừng tài trợ của Hoa Kỳ cho các chương trình khắc phục hậu quả chiến tranh đầu năm 2025 đã gây quan ngại lớn tại Việt Nam, nhấn mạnh rằng quá khứ chưa được giải quyết trọn vẹn vẫn có thể tác động mạnh đến chính sách hiện tại. Trong khi đó, các chương trình trao đổi giáo dục, văn hóa, giao lưu nhân dân, cùng hợp tác an ninh và quan điểm chung về ổn định khu vực đã củng cố niềm tin giữa hai nước

Ngày nay, với chiến lược ngoại giao đa dạng của Việt Nam và sự gắn kết chiến lược từ phía Hoa Kỳ, hai quốc gia đã xây dựng được một quan hệ đối tác không phô trương nhưng hiệu quả. Dù chưa hoàn hảo, mối quan hệ này vẫn bền bỉ, cho thấy khả năng thích ứng, đối thoại và tôn trọng lẫn nhau có thể biến xung đột trong quá khứ thành một tương lai chung đầy triển vọng.

Cre: When Trade Deals Turn Personal: Inside the US-Vietnam Partnership – Fortune Herald